2.6 練習問題¶
2.6.1 知識の確認¶
1. 反復と再帰の時間と空間¶
次の二つのコードは、どちらも \(1 + 2 + \dots + n\)(\(n \ge 1\) とします)を計算します。n を 4 に設定し、
プログラムが実際に実行される順に沿って問いに答え、二つの書き方の効率を比較してください。
n = 4を入力して反復関数を実行すると、各反復の終了後に累積変数resの値はそれぞれいくつになりますか。n = 4を入力して再帰関数を実行すると、引数nは順にどの値を取りますか。最も深い呼び出しから戻るとき、結果はどのように求まりますか。- 二つの書き方の時間計算量と空間計算量はそれぞれいくつですか。問い 1、2 の実行過程に基づいて理由を説明してください。
解答例
-
ループ変数
iは順に1、2、3、4となり、各反復の終了後にresは1、3、6、10となります。したがって、反復関数は 10 を返します。 -
引数
nは順に4 → 3 → 2 → 1となります。 最も深い呼び出しが 1 を返し、その後、各呼び出しで順に2 + 1 = 3、3 + 3 = 6、4 + 6 = 10が求まります。 最も深い位置では、4 回の関数呼び出しがすべて未完了です。 -
どちらも \(n\) に比例する回数のループまたは呼び出しを行うため、時間計算量はともに \(O(n)\) です。 空間計算量は異なります。反復版は定数個の変数だけを使うので、\(O(1)\) です。 再帰版では、終了条件に達するまで、先に行った関数呼び出しが結果を待ち続けます。このため、呼び出しスタックには最大で \(n\) 回の呼び出しが同時に保持され、 空間計算量は \(O(n)\) となります。
空間計算量の解析では、コード中の変数に加え、再帰呼び出しが使う領域も考慮する必要があります。
2. 三つのコードの時間計算量¶
次の三つのコード片には、いずれも正の整数 \(n\) を入力します。時間計算量が小さい順に並べ、それぞれの計算量を書いてください。
def linear_loop(n: int) -> int:
"""線形オーダーのループ"""
res = 0
for i in range(n):
res += i
return res
def quadratic_loop(n: int) -> int:
"""二次オーダーのループ"""
res = 0
for i in range(n):
for j in range(i, n):
res += j
return res
def logarithmic_loop(n: int) -> int:
"""対数オーダーのループ"""
while n > 1:
n //= 2
return n
/* 線形オーダーのループ */
int linearLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; ++i) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次オーダーのループ */
int quadraticLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; ++i) {
for (int j = i; j < n; ++j) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数オーダーのループ */
int logarithmicLoop(int n) {
while (n > 1) {
n /= 2;
}
return n;
}
/* 線形オーダーのループ */
int linearLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次オーダーのループ */
int quadraticLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
for (int j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数オーダーのループ */
int logarithmicLoop(int n) {
while (n > 1) {
n /= 2;
}
return n;
}
/* 線形オーダーのループ */
int LinearLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次オーダーのループ */
int QuadraticLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
for (int j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数オーダーのループ */
int LogarithmicLoop(int n) {
while (n > 1) {
n /= 2;
}
return n;
}
/* 線形オーダーのループ */
func linearLoop(n int) int {
res := 0
for i := 0; i < n; i++ {
res += i
}
return res
}
/* 二次オーダーのループ */
func quadraticLoop(n int) int {
res := 0
for i := 0; i < n; i++ {
for j := i; j < n; j++ {
res += j
}
}
return res
}
/* 対数オーダーのループ */
func logarithmicLoop(n int) int {
for n > 1 {
n /= 2
}
return n
}
/* 線形オーダーのループ */
func linearLoop(n: Int) -> Int {
var res = 0
for i in 0 ..< n {
res += i
}
return res
}
/* 二次オーダーのループ */
func quadraticLoop(n: Int) -> Int {
var res = 0
for i in 0 ..< n {
for j in i ..< n {
res += j
}
}
return res
}
/* 対数オーダーのループ */
func logarithmicLoop(n: Int) -> Int {
var n = n
while n > 1 {
n /= 2
}
return n
}
/* 線形オーダーのループ */
function linearLoop(n) {
let res = 0;
for (let i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次オーダーのループ */
function quadraticLoop(n) {
let res = 0;
for (let i = 0; i < n; i++) {
for (let j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数オーダーのループ */
function logarithmicLoop(n) {
while (n > 1) {
n = Math.floor(n / 2);
}
return n;
}
/* 線形オーダーのループ */
function linearLoop(n: number): number {
let res = 0;
for (let i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次オーダーのループ */
function quadraticLoop(n: number): number {
let res = 0;
for (let i = 0; i < n; i++) {
for (let j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数オーダーのループ */
function logarithmicLoop(n: number): number {
while (n > 1) {
n = Math.floor(n / 2);
}
return n;
}
/* 線形オーダーのループ */
int linearLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次オーダーのループ */
int quadraticLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
for (int j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数オーダーのループ */
int logarithmicLoop(int n) {
while (n > 1) {
n ~/= 2;
}
return n;
}
/* 線形オーダーのループ */
fn linear_loop(n: i32) -> i32 {
let mut res = 0;
for i in 0..n {
res += i;
}
res
}
/* 二次オーダーのループ */
fn quadratic_loop(n: i32) -> i32 {
let mut res = 0;
for i in 0..n {
for j in i..n {
res += j;
}
}
res
}
/* 対数オーダーのループ */
fn logarithmic_loop(mut n: i32) -> i32 {
while n > 1 {
n /= 2;
}
n
}
/* 線形オーダーのループ */
int linearLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
res += i;
}
return res;
}
/* 二次オーダーのループ */
int quadraticLoop(int n) {
int res = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
for (int j = i; j < n; j++) {
res += j;
}
}
return res;
}
/* 対数オーダーのループ */
int logarithmicLoop(int n) {
while (n > 1) {
n /= 2;
}
return n;
}
/* 線形オーダーのループ */
fun linearLoop(n: Int): Int {
var res = 0
for (i in 0 until n) {
res += i
}
return res
}
/* 二次オーダーのループ */
fun quadraticLoop(n: Int): Int {
var res = 0
for (i in 0 until n) {
for (j in i until n) {
res += j
}
}
return res
}
/* 対数オーダーのループ */
fun logarithmicLoop(n: Int): Int {
var value = n
while (value > 1) {
value /= 2
}
return value
}
解答例
小さい順に、コード片 3 が \(O(\log n)\)、コード片 1 が \(O(n)\)、コード片 2 が \(O(n^2)\) です。 コード片 3 は、各反復で \(n\) を半分にするため、約 \(\log_2 n\) 回繰り返します。 コード片 1 のループは、ちょうど \(n\) 回実行されます。コード片 2 の内側のループ回数は順に \(n,n-1,\dots,1\) で、合計 \(n(n+1)/2\) 回となるため、二次のオーダーです。
3. 領域を節約できる反転方法¶
配列 nums の全要素を反転する方法として、次の二つがあります。
- 同じ長さの配列
resを新しく作り、逆順にコピーして返します。 -
二つのインデックス
iとjをそれぞれ先頭と末尾から中央へ進め、nums[i]とnums[j]を一組ずつ交換します。それぞれの空間計算量はいくつですか。どちらが「インプレース」の操作ですか。
解答例
-
入力と同じ長さの補助配列が必要なので、空間計算量は \(O(n)\) です。
-
二つのインデックス変数だけを使うため、 空間計算量は \(O(1)\) で、インプレースの操作です。
注意点として、インプレースの反転は入力配列を変更します。 入力の変更が許される場合に限って優先すべきです。元の配列を残す必要があれば、方法 1 のコピーにかかるコストは避けられません。
2.6.2 プログラミング演習¶
1. フィボナッチ数¶
フィボナッチ数列は、\(F(0)=0\)、\(F(1)=1\) を満たし、\(n\ge2\) のとき \(F(n)=F(n-1)+F(n-2)\) が成り立ちます。
非負整数 n が与えられます。再帰を使わず、ループで \(F(n)\) を計算して返してください。
解くためのヒント
- まず n が 0 と 1 の場合を個別に処理します
- 次の項の計算には直前の二項だけが必要で、数列全体を保持する必要はありません
- 二つの変数を更新するときは、まだ使う古い値を先に上書きしないように注意します